Formáli Hafþór Yngvason safnstjóri
An upcoming exhibition
Formáli
Fyrir réttum tuttugu árum færði Erró Reykjavíkurborg stóra listaverkagjöf
sem Listasafn Reykjavíkur varðveitir og sýnir reglulega í Hafnarhúsi. Í
þessu safni, sem nú telur vel á fjórða þúsund verka, má finna olíumálverk,
vatnslitamyndir og þekjulitamyndir, grafík, teikningar og klippimyndir.
“Fyrstu verkin gerði hann 10 ára gamall og síðan rekja þau sig í gegnum
árin, gegnum tíðina, gegnum stefnurnar, gegnum hverja syrpu verka
hans”, eins og bent var á í Morgunblaðinu þegar gjöfin var kynnt. Safnið
dregur því upp margþætta mynd af ferli listamannsins en í því má líka finna
hráefni í ólíkar klippimyndir af manninum bak við verkin, því auk
listaverkanna færði Erró borginni bréfasafn sitt, dagbækur, skissubækur,
rissblöð, ljósmyndir, plaköt, póstkort, jólakort, símskeyti, kvittanir, veggspjöld,
blaðaúrklippur, myndbönd, sýningakrár, greinar og bækur. Þetta
mikla skjalasafn er ómetanleg heimild um menningarsögu Evrópu á 20.
öldinni því Erró hefur verið þátttakandi í listalífi meginlandsins í meira en
hálfa öld og náinn félagi margra af helstu menningarfrömuðum þess tíma.
Í portrettmyndum sínum notar Erró ótal aðferðir, en þar koma gjarnan fyrir
mynda- og textabrot úr dagbókum og öðrum heimildum svipuðum þeim
sem fyrirfinnast í Errósafni Listasafns Reykjavíkur. Hann er óþreytandi
safnari heimilda og sankar að sér “óheyrilegu magni af myndefni”, eins og
Danielle Kvaran hefur eftir honum í inngangi sínum. Klippimyndir hans
verða því gjarnan margþættar portrettmyndir, hvort sem viðfangsefnið er
einstaklingur eða þema úr mannkynssögunni eða poppmenningu okkar
tíma. Eins og Danielle segir í innganginum hefur Erró ekki að ósekju verið
líkt við fréttaritara, frásagnamann, sagnfræðing, fornleifafræðing, þjóðfræðing,
félagsfræðing, skjalavörð, heimildafræðing og sjálfsagt fleiri starfsstéttir.
Franska skáldið Charles Baudelaire líkti ljóðskáldum við skransala sem
safna því sem þeir finna við vegakantinn, flokka það og skrá. Þannig sá
menningarfræðingurinn Walter Benjamin sitt starf einnig. Hann sankaði
að sér notuðum hlutum, pappírssnifsum, umslögum, úreltum auglýsingum,
gömlum lyfseðlum, lestarmiðum og öðrum forgengilegum hlutum til minnis
um liðinn tíma. Minnisbækur hans eru endalausar samklippur tilvitnana,
rétt eins og klippiverk Errós. Og þannig má vissulega líta á Erró sem
menningarsagnfræðing í anda Benjamins, sem safnar gögnum úr glatkistu
sögunnar og umbreytir þeim í ljóð eins og skransafnari Baudelaires. Að
þessu leyti á Erró samleið með sífellt stækkandi hópi samtímalistamanna
sem vinna með skjalasöfn, allt frá Marcel Broodthaers til Christian
Boltanskis. Þó hann virðist annars eiga fátt sammerkt með þeim eru verk
hans eins og þeirra vitnisburður um það margþætta samfélag sem við
hrærumst í.
Þessi bók er gefin út í tilefni af tuttugu ára afmæli listaverkagjafar Errós og
fylgir sýningunni Erró – Mannlýsingar í Listasafni Reykjavíkur, Hafnarhúsi
(28. maí 2009 til 29. ágúst 2010).
Frá stofnun þess 1989 hefur Errósafnið vaxið gríðarlega því Erró hefur af
sínu alkunna örlæti bætt bæði við listaverkum og hinum ýmsu gögnum. Í
heimakynnum safnsins í Hafnarhúsi er ávallt að finna sýningar á verkum
Errós þar sem leitast er við að kynna ólíkar áherslur og þætti í listsköpun
hans. Errósafnið hefur einnig staðið að ýmsum rannsóknum og samvinnuverkefnum
um útgáfu á bókum um list Errós. Þessi bók og sýningin sem
hún er byggð á eru afrakstur mikillar rannsóknarvinnu Danielle Kvaran,
sem er fyrst til að þjóna sérstakri rannsóknarstöðu sem var stofnuð við
safnið í tilefni af afmælinu. Ég vil þakka Gunnari Dungal og Þórdísi Öldu
Sigurðardóttur fyrir rausnarlegt framlag sem gerir verkefnin bæði að veruleika
og ég þakka Sigurði Svavarssyni og Guðrúnu Magnúsdóttur hjá
Bókaútgáfunni Opnu fyrir góða samvinnu. Síðast en ekki síst þakka ég Erró
sjálfum fyrir örlæti sitt og tryggð við Listasafn Reykjavíkur.
Hafþór Yngvason
Safnstjóri Listasafns Reykjavíkur
Prentað af vef Listasafns Reykjavíkur, www.listasafnreykjavikur.is þann 21.41.2012